Spanje heeft prachtige natuur en daar horen ook dieren bij die je liever niet van dichtbij ontmoet. Afgelopen week vertelden we je al welke wilde dieren je in Spanje tegen kunt komen. De meeste dieren zullen je met rust laten, maar sommige kunnen bij aanraking steken, bijten of een flinke allergische reactie veroorzaken.
Vooral in de warme maanden neemt de activiteit van veel dieren toe. Wandelaars, strandgangers en mensen die veel buiten zijn, lopen daardoor wat meer risico. Gelukkig zijn de meeste problemen eenvoudig te voorkomen: kijk waar je loopt, raak onbekende dieren niet aan en houd voldoende afstand.
Schorpioenen
In verschillende delen van Spanje leven schorpioenen. Schorpioenen komen in Spanje vooral voor in warme, droge gebieden. Je hebt de grootste kans ze tegen te komen in: delen van Aragón en andere droge binnenlandse gebieden, zoals Andalusië, waaronder delen van de Costa del Sol en Costa de Almería, Murcia, Castilla-La Mancha en Extremadura
Een steek veroorzaakt meestal flinke pijn, roodheid en zwelling. Ernstige reacties zijn zeldzaam, maar kunnen voorkomen. Het Spaanse Instituto Nacional de Toxicología adviseert onder meer de plek te koelen en de schorpioen niet proberen te vangen. Bij hevige pijn, forse zwelling of andere ernstige klachten is medische hulp nodig.
Dus: til je tijdens een wandeling een steen op en zit daar iets met een staart en scharen onder? Leg de steen rustig terug.
Duizendpoten
De grote Scolopendra, in Spanje bekend als ciempiés, komt vooral voor in warme en droge gebieden. Je kunt ze aantreffen onder stenen, hout, bladeren en soms zelfs in garages, bergingen of woningen. En ze zijn dol op beddengoed (ja echt!), dus check ook je bed en onder je kussen.
De beet kan flink pijnlijk zijn en kan zorgen voor roodheid en zwelling. De dieren zijn vooral ’s nachts actief en jagen op insecten en andere kleine dieren. Zie je er eentje? Gewoon met rust laten. Vooral niet met blote handen proberen weg te pakken, want ze bijten snel.
Processierupsen
De dennenprocessierups is in Spanje een bekend probleem, vooral in gebieden met pijnbomen. De rupsen zijn herkenbaar aan de lange rijen waarin ze achter elkaar over de grond lopen.
Het gevaar zit niet alleen in het aanraken van de rups. De brandharen kunnen ook loskomen en door de wind worden verspreid. Ze veroorzaken jeuk, huidirritatie en irritatie aan ogen en luchtwegen. Vooral voor honden zijn processierupsen berucht. Een nieuwsgierige hond die aan een rups of nest snuffelt, kan daar ernstig ziek van worden.
Zie je een nest of een rij processierupsen? Niet aanraken en zeker niet vertrappen.
De tijgermug
De Aedes albopictus, beter bekend als tijgermug, heeft zich inmiddels over grote delen van Spanje verspreid. Vooral langs de Middellandse Zeekust en op de Balearen komt de mug veel voor.
In tegenstelling tot veel andere muggen is de tijgermug vooral overdag actief. Je herkent hem aan het zwart-witte patroon. De mug kan onder bepaalde omstandigheden virussen zoals dengue, chikungunya en zika overbrengen. In 2026 houdt het Spaanse ministerie van Volksgezondheid de verspreiding en activiteit van muggen extra goed in de gaten. Momenteel wordt ook gewaarschuwd voor muggen die het Westnijl virus kunnen overdragen.
Dat betekent overigens niet dat iedere mug een ziekte bij zich draagt. Het risico voor de meeste mensen blijft klein. Maar een goede hor, insectenwering en het vermijden van stilstaand water rond het huis kunnen wel helpen.
Slangen: welke zijn giftig?
Spanje heeft verschillende slangensoorten, waaronder een aantal giftige soorten. De bekendste zijn de adderachtige vipera’s.
In Spanje komen onder andere de:
- Aspisadder (Vipera aspis) voor in het noorden en noordoosten
- Europese adder (Vipera berus) vooral in het noorden
- Lataste’s adder of wipneusadder (Vipera latastei) in grote delen van Spanje
- Seoane’s adder (Vipera seoanei) in het noordwesten
Daarnaast zijn er enkele giftige slangensoorten die officieel tot de giftige gladde slangachtigen worden gerekend, waaronder de Montpellier-slang (zie foto). Deze kan meer dan twee meter lang worden en komt in grote delen van Spanje voor.
Toch is een slang meestal banger voor jou dan andersom. De meeste slangen proberen weg te komen wanneer ze mensen horen. Ga er dus nooit achteraan en probeer een slang niet op te pakken.
Zie je tijdens een wandeling een slang op het pad liggen? Geef haar de ruimte en loop er met een boog omheen.
Kwallen
Ook in zee zijn er dieren waar je liever niet mee in aanraking komt. Kwallen kunnen vooral in de warmere maanden dicht bij de kust verschijnen. De meeste steken zijn pijnlijk en vervelend, maar sommige soorten kunnen aanzienlijk heftiger reageren.
Een bijzondere bezoeker is de Portugese oorlogsschipkwal, in Spanje bekend als carabela portuguesa. Deze kan incidenteel aan Spaanse kusten verschijnen. De tentakels kunnen zeer pijnlijke steken veroorzaken.
Belangrijk: een aangespoeld exemplaar moet je niet aanraken. Ook wanneer het dier dood lijkt, kunnen de netelcellen nog actief zijn.
De pieterman: klein visje, flinke steek
Een dier dat veel strandgangers helemaal vergeten, is de pieterman. Deze vis leeft vaak ingegraven in het zand en is daardoor moeilijk te zien. Wie er tijdens het zwemmen of wadlopen op gaat staan, kan zich prikken aan de giftige stekels. De pijn kan behoorlijk hevig zijn.
Juist omdat je het dier nauwelijks ziet, kan dit gebeuren zonder dat je überhaupt weet wat je heeft gestoken.
Zee-egels en roggen
Ook op rotsachtige bodems en in ondiep water leven dieren waar je beter niet op gaat staan. Zee-egels kunnen met hun stekels pijnlijke verwondingen veroorzaken.
Daarnaast komen langs de Spaanse kust verschillende soorten roggen voor. Sommige hebben een stekel aan de staart waarmee ze zich kunnen verdedigen wanneer ze worden bedreigd.
Op rotsachtige stranden zijn waterschoenen daarom niet alleen handig tegen scherpe stenen.
En spinnen?
Ja, ook Spanje heeft giftige spinnen. Het gaat onder andere om de zwarte weduwe en de bruine kluisspin. Daarnaast leven er vogelspinnenachtige soorten, waaronder de Spaanse tarantula.
Voor de meeste mensen vormen deze soorten geen groot dagelijks risico. Ze zijn bovendien niet uit op een ontmoeting met mensen. Problemen ontstaan vooral wanneer een spin wordt vastgepakt of bekneld raakt.
De belangrijkste regel: laat ze met rust
De meeste dieren in Spanje zijn helemaal niet geïnteresseerd in mensen. Een dier bijt of steekt meestal wanneer het zich bedreigd voelt. Dat geldt voor een slang onder een steen, een schorpioen in de tuin en een wesp die rond je glas vliegt. Dus geen heldhaftige pogingen om een dier van dichtbij te fotograferen, geen slangen oppakken voor de perfecte Instagramfoto en vooral geen nieuwsgierige handen onder stenen steken.
Wat doe je bij een beet of steek?
Een beet of steek van een dier betekent niet automatisch dat er sprake is van een ernstige vergiftiging. Toch is het belangrijk om rustig te blijven en bij mogelijke giftige dieren niet zelf te gaan experimenteren.
Bij een slangenbeet
- Blijf zo rustig mogelijk en beweeg zo weinig mogelijk.
- Houd de gebeten arm of het been stil en zoveel mogelijk in rust.
- Verwijder ringen, horloges of andere knellende spullen voordat de zwelling ontstaat.
- Bel bij een beet van een vermoedelijk giftige slang medische hulp en laat je beoordelen.
- Probeer de slang niet te vangen of te doden. Een foto van veilige afstand kan wel helpen bij de identificatie.
- Niet in de wond snijden, het gif eruit zuigen of een tourniquet aanleggen. Ook zelf antiserum gebruiken is geen goed idee; antiserum hoort uitsluitend in een medische omgeving te worden toegediend.
Bij een schorpioensteek
Maak de plek schoon met water en milde zeep of een antisepticum. Koel de plek vervolgens 10 tot 20 minuten met een koud kompres of ijs dat in een doek is gewikkeld. Houd het getroffen lichaamsdeel rustig en eventueel wat omhoog.
Bij hevige pijn, forse zwelling, ademhalingsproblemen, hartkloppingen, spierkrampen of andere algemene klachten moet medische hulp worden ingeschakeld. Kinderen verdienen daarbij extra aandacht.
Bij een beet van een duizendpoot of spin
Maak de wond schoon en koel de plek. Bij een flinke zwelling, toenemende pijn of algemene klachten is medische beoordeling verstandig. Probeer het dier niet met blote handen te vangen.
Bij een bijen- of wespensteek
Verwijder een achtergebleven angel voorzichtig en koel de plek. Bij benauwdheid, zwelling van lippen of keel, duizeligheid of een uitgebreide allergische reactie is direct medische hulp nodig.
Handig telefoonnummer in Spanje
Het Spaanse Servicio de Información Toxicológica (SIT) is 24 uur per dag bereikbaar via 91 562 04 20. Het instituut adviseert om bij een mogelijke vergiftiging telefonisch advies in te winnen. Voor een ernstige of snel verslechterende situatie moet je uiteraard 112 bellen.
