In het noorden van de Spaanse provincie Cáceres ligt een dorp dat rechtstreeks uit de middeleeuwen lijkt te komen. Granadilla heeft een kasteel, eeuwenoude stadsmuren en smalle straatjes waar de tijd lijkt stil te staan. Er woont alleen vrijwel niemand meer. De inwoners moesten tientallen jaren geleden vertrekken omdat hun dorp zou verdwijnen onder water. Er is alleen één opmerkelijk detail: het water heeft de huizen nooit bereikt.
Een dorp met een geschiedenis van bijna duizend jaar
Granadilla werd in de elfde eeuw gesticht door de Almohaden, een islamitische dynastie die grote delen van het Iberisch Schiereiland beheerste. De strategische ligging op een heuvel maakte het dorp geschikt als verdedigingsplaats. Er werd een vesting gebouwd en de nederzetting kreeg de naam Granada.
In 1160 veroverde koning Fernando II van León het dorp. Tien jaar later kreeg het de status van villa, een plaats met bijzondere bestuurlijke rechten. In de eeuwen daarna bleef Granadilla een belangrijk centrum voor de omliggende streek.
De stadsmuren en het kasteel herinneren nog aan die tijd. Het dorp groeide uit tot een kleine, ommuurde gemeenschap met huizen, straten en een centraal plein. Tot ver in de twintigste eeuw woonden hier nog families die hun bestaan vonden in de landbouw en het omliggende land.
In 1955 viel het besluit: iedereen moest weg
Het lot van Granadilla veranderde in 1955. De Spaanse regering besloot grond en woningen te onteigenen voor de aanleg van het stuwmeer Gabriel y Galán, dat water moest opslaan voor de regio. De inwoners kregen te horen dat hun dorp moest verdwijnen. Hun huizen en land werden onteigend en de bevolking vertrok geleidelijk. Het was een ingrijpende gebeurtenis voor een gemeenschap die generaties lang op dezelfde plek had gewoond.
In 1964 vertrokken de laatste bewoners. Een jaar later werd de gemeente officieel opgeheven en werd het grondgebied verdeeld over naburige gemeenten. Granadilla hield als zelfstandige gemeente op te bestaan.
De grote paradox: het dorp bleef boven water
En toen gebeurde het opmerkelijke. Het stuwmeer werd aangelegd en grote delen van het omliggende grondgebied kwamen onder water te staan. Granadilla zelf bleef echter droog.
Het dorp lag hoger dan het maximale waterpeil van het stuwmeer. De huizen, de stadsmuren en het kasteel werden dus nooit opgeslokt door het water waarvoor de bewoners hadden moeten vertrekken. De inwoners waren hun thuis kwijt, terwijl hun dorp fysiek bleef bestaan. Het water veranderde het landschap en maakte de omgeving moeilijker bereikbaar, maar de historische kern bleef overeind.
Het is precies die tegenstelling die Granadilla zo bijzonder maakt: een dorp dat werd ontruimd vanwege een dreigende overstroming, maar dat nooit daadwerkelijk onder water verdween.
Van verlaten dorp naar beschermd erfgoed
Na het vertrek van de bewoners raakte Granadilla in verval. Pas later kwam er aandacht voor het historische belang van de plek. In 1980 werd het dorp uitgeroepen tot historisch-artistiek monument. Vanaf 1984 werd gewerkt aan het herstel van onder meer het kasteel, de stadsmuren en verschillende gebouwen. Granadilla werd ook opgenomen in een programma waarbij verlaten dorpen worden gebruikt voor educatieve activiteiten voor jongeren.
Tegenwoordig valt het dorp onder de Spaanse overheidsorganisatie Organismo Autónomo Parques Nacionales. Bezoekers kunnen door de straten wandelen, de middeleeuwse verdedigingswerken bekijken en vanaf de heuvel uitkijken over het omliggende landschap en het stuwmeer.
Kun je Granadilla bezoeken?
Ja. Granadilla ligt in de gemeente Zarza de Granadilla, in de provincie Cáceres in Extremadura. Het is een bijzondere bestemming voor wie graag historische dorpen bezoekt en Spanje buiten de bekende toeristische routes wil leren kennen.
De toegang is gratis. Volgens de bezoekersinformatie is het dorp doorgaans geopend van dinsdag tot en met zondag, met openingstijden die verschillen tussen het zomer- en winterseizoen. Op maandag is het gesloten. Controleer voor vertrek de actuele tijden, want deze kunnen veranderen.
Meer informatie: Officiële informatie over Granadilla – Ministerio para la Transición Ecológica.
