Als je al dacht dat Spaans lastig was, bezoek dan eens La Gomera. Want op het Canarische eiland La Gomera klinkt soms een bijzondere taal door de bergen. Geen Spaans, geen dialect, maar fluittonen. Het Silbo Gomero is een eeuwenoude fluittaal waarmee eilandbewoners over grote afstanden met elkaar konden communiceren. Sinds 2009 staat de traditie op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed.
Van berg naar berg
La Gomera is een bergachtig eiland met diepe ravijnen en steile hellingen. Die geografie maakte praten over grotere afstanden lastig. Een fluittoon draagt veel verder dan een gewone stem en zo konden bewoners elkaar vanuit verschillende delen van het landschap bereiken.
Silbo Gomero is daarbij geen verzameling losse signalen. Het is een volledig communicatiesysteem waarmee het gesproken Spaans wordt nagebootst. De vijf Spaanse klinkers worden teruggebracht tot twee verschillende fluittonen en voor de medeklinkers zijn vier fluittonen. Door verschillen in toonhoogte en de manier waarop een fluit wordt onderbroken of aangehouden, ontstaan verschillende klanken en woorden.
Wie het goed beheerst, kan er in principe hele gesprekken mee voeren. Dat klinkt voor buitenstaanders vooral als een reeks vogelachtige fluittonen. Voor iemand die Silbo Gomero kent, zit er gewoon een boodschap in.
Bijna verdwenen
Met de komst van moderne communicatiemiddelen leek de fluittaal op termijn te verdwijnen. Telefoons zijn tenslotte een stuk makkelijker als je iemand aan de andere kant van het eiland wilt spreken.
Toch is dat op La Gomera niet gebeurd. Sinds 1999 wordt Silbo Gomero op scholen onderwezen. De regeling is later uitgebreid, waardoor de taal onderdeel is geworden van het onderwijs op de basisschool en het voortgezet onderwijs.
Daardoor leren ook jongere generaties de techniek. Silbo wordt bovendien nog gebruikt tijdens feesten en traditionele en religieuze bijeenkomsten. In 2025 organiseerden scholen op La Gomera zelfs een project waarbij leerlingen mensen uit hun omgeving interviewden over hun ervaringen met de fluittaal.
UNESCO-erfgoed
UNESCO schreef Silbo Gomero in 2009 in op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid. Daarmee kreeg de eeuwenoude traditie internationale erkenning.
Het bijzondere is vooral dat Silbo Gomero nog altijd een levende traditie is. Het is geen oude taal die alleen in een museum wordt gedemonstreerd. Op La Gomera leren kinderen nog steeds hoe je met fluittonen kunt communiceren.
En dat levert waarschijnlijk een van de vreemdste gesprekken op die je als toerist op de Canarische eilanden kunt meemaken: twee mensen die elkaar vanaf verschillende berghellingen staan toe te fluiten alsof ze ruzie hebben met de plaatselijke vogels.
Zie de video hieronder:
Foto: RTVE video
