“I know nothing. I’m from Barcelona.”
Wie Fawlty Towers kent, hoort bij die zin meteen de stem van Manuel. De stuntelige Spaanse ober uit Barcelona die in het hotel van Basil Fawlty vooral lijkt te bestaan om de chaos nog groter te maken.
En juist Manuel is weer even actueel. Vijftig jaar na de eerste uitzending van Fawlty Towers toerde in 2026 een nieuwe toneelversie door het Verenigd Koninkrijk, gebaseerd op de klassieke afleveringen. De toneelversie is geschreven door John Cleese en gebaseerd op materiaal uit de twaalf oorspronkelijke afleveringen.
Het hotel bestond echt. Het Gleneagles Hotel in Torquay, Devon, was de inspiratie voor Fawlty Towers. John Cleese verbleef er met de Monty Python-ploeg en maakte kennis met de nogal bijzondere eigenaar Donald Sinclair. Die ontmoeting leverde uiteindelijk Basil Fawlty op. Het hotel sloot in 2015 en werd later gesloopt. Op de plek staan inmiddels seniorenwoningen.
Maar Manuel was meer dan alleen een Spaanse grap.
Spanje in de jaren zeventig
De eerste aflevering van Fawlty Towers werd uitgezonden in september 1975. Twee maanden later overleed dictator Francisco Franco. Spanje kwam daarmee aan het einde van een lange periode van dictatuur en was nog een heel ander land dan het Spanje dat we nu kennen.
Voor veel Britse toeristen was Spanje in die jaren vooral: zon, hoge hotels, goedkope vakanties en sangria. De Spaanse cultuur zelf was voor veel bezoekers een stuk minder interessant.
Manuel paste perfect in dat beeld. Een beetje chaotisch, slecht Engels sprekend en afkomstig uit een land waar volgens het Britse cliché ongeveer alles nét iets minder georganiseerd was.
Opvallend: in de hele serie lijkt het woord Catalonië niet één keer te vallen. Manuel spreekt uiteraard ook geen Catalaans. Dat zou de grap maar ingewikkeld maken.
Een Spanjaard die geen Spanjaard was
Manuel werd gespeeld door Andrew Sachs. Hij werd geboren in Berlijn en vluchtte als kind met zijn familie naar Engeland. Spaans was dus bepaald niet zijn moedertaal. Toch werd hij hét Britse stereotype van de Spaanse ober: slecht Engels, veel “sí” en “¿qué?” en natuurlijk afkomstig uit Barcelona. Dat accent was overigens zo overtuigend dat veel kijkers nauwelijks wisten dat Sachs geen Spanjaard was.
En in Spanje werd hij Italiaan
Het wordt nog mooier.
Toen Fawlty Towers in Spanje werd nagesynchroniseerd, werd Manuel omgedoopt tot Paolo, een Italiaan uit Napels. In de Catalaanse versie werd hij zelfs een Mexicaan uit Mexico-Stad. Blijkbaar was een Spaanse ober voor de Spaanse kijker toch iets te weinig grappig.
Barcelona als excuus
Manuel was vooral bedoeld als karikatuur van het Britse beeld van Spanje in de jaren zeventig. Zon, temperament, een flinke dosis chaos en een taalbarrière. Basil Fawlty hoefde vervolgens maar te zeggen:
“He’s from Barcelona.” Alsof daarmee alles verklaard was.
Manuel zegt weinig over Spanje, maar heel veel over hoe Britten Spanje vijftig jaar geleden zagen. Dat Fawlty Towers anno 2026 nog steeds volle theaterzalen trekt, bewijst ondertussen dat Manuel zijn laatste sí nog lang niet heeft gezegd.
Barcelona heeft er in ieder geval een bijzonder soort ambassadeur aan overgehouden.
Voor de cultuurbarbaren die Manuel niet kennen, hieronder een video:
