Hoe 800 jaar Al-Andalus het Spaanse DNA vormde
Wie door de straten van Granada of Córdoba loopt, kan niet om de majestueuze bogen en verfijnde mozaïeken heen. Maar de werkelijke erfenis van de Moren, de islamitische bewoners, die van 711 tot 1492 over het Iberisch schiereiland heersten, zit veel dieper dan alleen in de stenen van het Alhambra. Het zit in de geur van de Spaanse keuken, de klanken van de taal en zelfs in de manier waarop de Spanjaard vandaag de dag zijn landbouw bedrijft.
Als je Spaans spreekt, spreek je voor een aanzienlijk deel Arabisch
Na het Latijn is het Arabisch de grootste bron van de Spaanse taal. Naar schatting zijn zo’n 4.000 woorden direct afgeleid van de taal van de Moren.
De meeste woorden die beginnen met ‘al-’ (het Arabische lidwoord) verklappen hun afkomst: algodón (katoen), alfombra (tapijt) en almohada (kussen). Maar ook de beroemde Spaanse uitroep van aanmoediging of hoop, “Ojalá!”, is een directe verbastering van law sha ‘Allah; “Als God het wil”. Telkens wanneer een Spanjaard dit roept, echoot er een eeuwenoud gebed door de straten.
De uitvinders van de Spaanse tuin
Voor de komst van de Moren was grote delen van Spanje droog en onherbergzaam. De Moren brachten echter een revolutionaire kennis van watermanagement mee uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Ze introduceerden de acequias: ingenieuze irrigatiekanalen die smeltwater van de Sierra Nevada naar de droge vlaktes leidden.
Zonder de Moren zou Spanje niet de ‘tuin van Europa’ zijn. Zij introduceerden gewassen die we nu als oer-Spaans beschouwen:
- Sinaasappels en citroenen: Ourspronkelijk uit Azië, maar door de Moren naar de valleien van Valencia en Sevilla gebracht.
- Rijst: Geen Moren, geen paella. Zij legden de eerste rijstvelden aan in de moerassen bij Valencia.
- Amandelen en suikerriet: De basis voor de beroemde Spaanse noga (turrón).
Wist je dat de Moren ook de basis legden voor de moderne hygiëne en mode? De legendarische figuur Ziryab, een muzikant en trendsetter in het 9e-eeuwse Córdoba, introduceerde het concept van de ‘driegangenmaaltijd’ (soep, hoofdgerecht, dessert) and leerde de Spanjaarden dat je verschillende kleren draagt voor de zomer en de winter. Hij was zelfs degene die het gebruik van tandpasta en deodorant introduceerde aan het hof.
Vandaag de dag proef je de Moorse erfenis in elke tapa met amandelen, zie je het in de witte dorpen (pueblos blancos) die gebouwd zijn om de hitte buiten te houden zoals in de kasba’s, and hoor je het in de melancholische snik van de Flamenco, die sterke gelijkenissen vertoont met Arabische zanglijnen.
Spanje is niet simpelweg een Europees land; het is de brug waar het oosten en het westen elkaar voor eeuwig hebben omhelst.
Leave a Reply