Wie in de aanloop naar kerst een Spaanse supermarkt binnenloopt, kan er niet omheen: de schappen liggen vol turrón. Van harde plakken met hele amandelen tot zachte noga die bijna op je tong smelt. Er zijn inmiddels zoveel smaken dat je je kunt afvragen of je voor kerst nog wel aan een gewone chocoladereep toekomt. Met name de grote supermarkten als Carrefour en AlCampo hebben wanden vol met deze zoetigheid.
Toch is turrón veel meer dan een typisch Spaans kersthapje. Achter deze zoete traditie gaat een geschiedenis van eeuwen schuil, met een hoofdrol voor amandelen, honing en het plaatsje Jijona in de provincie Alicante.
Een traditie die eeuwen teruggaat
De precieze oorsprong van turrón is niet helemaal bekend. Waarschijnlijk ontstond de traditie in de middeleeuwen, onder invloed van Arabische en andere mediterrane keukens waarin honing, amandelen en andere noten veel werden gebruikt. De eerste bekende schriftelijke vermelding van lokale turrón staat in een document uit Valencia uit 1484.
In de eeuwen daarna groeide de lekkernij uit tot een geliefd product aan het Spaanse hof. Vanaf de negentiende eeuw nam de productie verder toe en verschenen er steeds meer gespecialiseerde fabrieken. Vooral Jijona ontwikkelde zich tot een belangrijk centrum voor de productie van turrón.
Tegenwoordig is het snoepgoed nauw verbonden met de Spaanse kerst. In december verschijnt het op tafel naast andere zoetigheden, zoals polvorones en mantecados. Hoewel turrón het hele jaar verkrijgbaar is, hoort het voor veel Spanjaarden echt bij de feestdagen.
Hard of zacht: wat is het verschil?
Wie turrón koopt, komt al snel twee bekende soorten tegen. Ze hebben grotendeels dezelfde basis, maar verschillen flink in structuur.
Turrón de Alicante: de harde variant
Deze versie bevat grote, geroosterde amandelen die zijn samengebonden met een mengsel van honing, suiker en eiwit. Het geheel wordt stevig en knapperig, met dunne eetbare ouwelblaadjes aan de boven- en onderkant. Je moet er dus even je tanden in zetten.
Turrón de Jijona: de zachte variant
Hier worden de amandelen fijngemalen, waardoor een zachte, smeuïge massa ontstaat. De combinatie van amandelen en honing zorgt voor een volle smaak en een structuur die bijna romig kan zijn. Wie liever geen harde noten heeft, zit met deze variant goed.
Beide soorten hebben een beschermde geografische aanduiding van de Europese Unie. Dat betekent dat ze aan vastgestelde eisen moeten voldoen en een officiële band hebben met hun productiegebied.
Van chocolade tot eigeel
Naast de klassieke harde en zachte turrón liggen er tegenwoordig allerlei varianten in de winkel. Chocolade is populair, net als versies met gekonfijt fruit, kokos of geroosterd eigeel (yema tostada). Sommige soorten lijken inmiddels meer op een luxe chocoladereep dan op de traditionele amandel-noga.
Ook de samenstelling kan verschillen. Wie de klassieke smaak wil proberen, kan het beste beginnen met turrón de Alicante of turrón de Jijona. Let daarbij op de verpakking: de beschermde benamingen geven aan dat het product aan specifieke regels voldoet.
Jijona, de Spaanse hoofdstad van turrón
Voor het verhaal achter turrón moet je naar Jijona, ook bekend onder de Valenciaanse naam Xixona, in de provincie Alicante. De plaats staat al eeuwen bekend om de productie van de zoete lekkernij. Amandelen uit de mediterrane streek en honing vormen er de basis van een traditie die van generatie op generatie is doorgegeven.
Wie meer wil weten, kan terecht in het Museo del Turrón, waar de geschiedenis en bereiding van het product centraal staan. Ook zijn er in de omgeving producenten en fabrieken waar je meer kunt leren over het maken van turrón.
Waarom juist met kerst?
Dat turrón zo sterk met kerst wordt geassocieerd, heeft alles te maken met traditie en de ingrediënten. Amandelen en honing waren waardevolle producten en de zoete lekkernij groeide uit tot iets bijzonders voor feestelijke gelegenheden. Door de eeuwen heen werd turrón steeds meer een vaste waarde op de Spaanse kersttafel.
Inmiddels is de keuze enorm en begint de verkoop al ruim voor december. Voor wie in Spanje woont of er in de winter op vakantie is, is het een mooie manier om kennis te maken met een stukje lokale eetcultuur.
En welke is het lekkerst? Dat is vooral een kwestie van smaak. De één zweert bij de harde variant met hele amandelen, de ander kiest voor de zachte versie. Het verstandigste is natuurlijk om ze allebei te proberen. Smaken verschillen nu eenmaal.
