Op 1 november staan in Spanje de begraafplaatsen vol bloemen. Families bezoeken de graven van overleden dierbaren, maken de grafstenen schoon en steken kaarsen aan. Het is Día de Todos los Santos, in het Nederlands Allerheiligen. Een belangrijke dag waarop Spanje even een ander ritme volgt. Wie rond deze datum in Spanje verblijft, krijgt te maken met gesloten winkels, aangepaste openingstijden en plaatselijke herdenkingen.
Wat wordt er gevierd op All Saints’ Day?
Día de Todos los Santos is van oorsprong een katholieke feestdag waarop alle heiligen worden herdacht, ook degenen die geen eigen feestdag op de kalender hebben. In Spanje is de dag daarnaast sterk verbonden met het herdenken van overleden familieleden.
Veel families gaan naar de begraafplaats om graven te verzorgen en bloemen neer te leggen. Vooral chrysanten zijn populair. Op en rond begraafplaatsen kan het daardoor druk zijn en in sommige plaatsen worden extra verkeersmaatregelen of parkeerregelingen ingesteld.
De sfeer is doorgaans rustig en respectvol. Het is geen feestdag zoals de Spaanse nationale feestdag op 12 oktober, met grote publieke vieringen. Voor veel mensen is het vooral een moment om samen te komen en stil te staan bij familieleden die er niet meer zijn.
Geen processies, maar ‘Spaanse ingetogenheid’
In sommige plaatsen worden speciale missen gehouden, vinden religieuze bijeenkomsten plaats of trekken broederschappen met religieuze beelden door de straten. Elders ligt de nadruk vrijwel volledig op het bezoek aan de begraafplaats.
In Córdoba wordt de periode rond Allerheiligen bijvoorbeeld aangegrepen voor een uitgebreid programma op verschillende begraafplaatsen. In 2026 zijn er onder meer missen, muziekoptredens en culturele activiteiten gepland. Ook wordt het beroemde Spaanse toneelstuk Don Juan Tenorio op een begraafplaats opgevoerd.
Wat is er op 1 november gesloten?
Allerheiligen is in heel Spanje een officiële feestdag. In 2026 valt 1 november op een zondag. In Andalusië wordt de vrije dag daarom verplaatst naar maandag 2 november. Dat staat in de officiële arbeidskalender van de Junta de Andalucía.
Houd rekening met het volgende:
- Gemeentehuizen en overheidsdiensten: doorgaans gesloten op de officiële vrije dag.
- Banken: meestal gesloten.
- Winkels en winkelcentra: kleine winkels zijn vaak dicht; grotere winkels kunnen afhankelijk van de plaats en de geldende regels open zijn.
- Supermarkten: openingstijden verschillen per keten en vestiging.
- Restaurants en cafés: veel zaken blijven open, vooral in toeristische gebieden, maar controleer de openingstijden.
- Musea en bezienswaardigheden: kunnen open zijn met aangepaste uren.
De dag ervoor, zaterdag 31 oktober, is geen algemene feestdag. Toch kan het in sommige plaatsen drukker zijn door familiebezoeken en voorbereidingen voor de herdenkingsdag.
Spaanse tradities rond Allerheiligen
Naast bloemen op de begraafplaats hoort ook eten bij deze periode. In verschillende regio’s worden traditionele zoetigheden gemaakt, zoals huesos de santo (heiligenbotjes), zoete marsepeinrolletjes met vulling, en buñuelos de viento, luchtige gefrituurde deegbolletjes die vaak met room of andere zoete vullingen worden gevuld.
In Catalonië hoort de traditie van la Castanyada bij deze tijd van het jaar. Families eten dan onder meer geroosterde kastanjes, zoete aardappelen en panellets, kleine amandelgebakjes. In andere delen van Spanje bestaan weer eigen streektradities.
En wat is het verschil met Halloween?
Halloween wordt op 31 oktober gevierd en is de laatste jaren ook in Spanje zichtbaarder geworden, met verkleedpartijen, feesten en activiteiten voor kinderen. Allerheiligen op 1 november heeft een andere achtergrond en een veel rustiger karakter.
De twee dagen vallen vlak na elkaar, maar hebben een verschillende betekenis: Halloween draait vooral om verkleden en griezelen, terwijl Día de Todos los Santos in het teken staat van religieuze traditie en herinnering.
Dia de los Muertos is weer iets anders
Día de los Muertos (1 en 2 november) is vooral bekend als Mexicaanse traditie. Nabestaanden maken kleurrijke altaren met foto’s, kaarsen, bloemen en het favoriete eten van overledenen. Het idee is dat de geesten van overleden dierbaren op bezoek komen. De viering heeft inheemse wortels en katholieke invloeden. Maar uiteraard wonen er ook veel Mexicanen in Spanje en wordt ook dit her en der gevierd.
Waar moet je rekening mee houden?
Ben je begin november in Spanje, regel belangrijke boodschappen en administratieve zaken dan bij voorkeur vóór de officiële vrije dag. Controleer openingstijden als je wilt winkelen of een museum wilt bezoeken en houd rekening met extra drukte rond begraafplaatsen.
Wil je een lokale viering meemaken? Zoek dan op Todos los Santos in combinatie met de plaatsnaam. Zo vind je informatie over missen, culturele activiteiten en eventuele processies. Ga er niet vanuit dat iedere stad hetzelfde programma heeft.
Allerheiligen laat een persoonlijke kant van Spanje zien: een dag waarop families samenkomen, bloemen worden neergelegd en herinneringen worden opgehaald. Voor bezoekers is het een kans om een traditie te leren kennen die in het dagelijks leven van veel Spanjaarden nog altijd een belangrijke plaats inneemt.
Foto: Angel Mulder
