Sinds de massale toestroom van migranten naar Ceuta eind juli zijn in de Spaanse exclave 23 gevallen van seksueel geweld geregistreerd. Daarvan gaat het in vijf gevallen om verkrachting. Negen slachtoffers zijn tussen de 14 en 17 jaar oud.
De cijfers komen van de Spaanse Fiscalía, het Openbaar Ministerie. De meldingen zijn geregistreerd sinds 30 juli, toen naar schatting ongeveer 72.000 mensen vanuit Marokko Ceuta binnenkwamen. Een deel van hen verblijft nog altijd in de stad.
Vooral vrouwen en meisjes kwetsbaar
Vrijwel alle slachtoffers zijn vrouwen en meisjes. Er is daarnaast één man uit de LGBTI-gemeenschap onder de slachtoffers. Van de 23 geregistreerde zaken zijn inmiddels acht vermoedelijke daders geïdentificeerd: vier hebben de Marokkaanse nationaliteit, drie zijn Spaans en één is Belg. De overige verdachten zijn nog niet geïdentificeerd.
De Spaanse autoriteiten maken daarbij een belangrijk onderscheid: het gaat om geregistreerde zaken en lopende onderzoeken, niet om 23 zaken waarin de schuld van een verdachte al definitief is vastgesteld.
De Fiscalía spreekt wel van een duidelijke toename van bepaalde vormen van criminaliteit sinds de migratiegolf. Naast seksueel geweld gaat het onder meer om vermogensdelicten en geweld of verzet tegen agenten.
Minderjarige meisjes in opvang
De situatie is extra zorgwekkend omdat veel jonge vrouwen en meisjes zich in een zeer kwetsbare positie bevinden. In Ceuta verblijven honderden minderjarigen die na de massale grensoversteek niet direct in het reguliere beschermingssysteem konden worden opgenomen.
Volgens recente cijfers zijn er ongeveer 760 meisjes in Ceuta, onder wie 233 kinderen jonger dan twaalf jaar. Een deel verblijft nog in tijdelijke opvanglocaties.
Hulporganisaties waarschuwen al langer voor de omstandigheden waarin sommige vrouwen en meisjes verblijven. Wie buiten moet slapen of in tijdelijke kampen verblijft, heeft weinig privacy en is extra kwetsbaar voor intimidatie en geweld. Ook zouden taalproblemen, onzekerheid over de verblijfsstatus en een gebrek aan kennis over beschikbare hulp ervoor zorgen dat niet alle incidenten worden gemeld.
Mogelijk bezoek van koning Felipe VI zorgt voor extra spanning
Naast de zorgen over veiligheid en de migratiecrisis speelt ook de diplomatieke relatie met Marokko een belangrijke rol. Premier Pedro Sánchez heeft aangekondigd dat koning Felipe VI Ceuta zal bezoeken zodra de omstandigheden dat toelaten. Het zou de eerste officiële visite van de Spaanse koning aan de stad zijn sinds Juan Carlos I er in 2007 was.
Een bezoek van de koning is echter gevoelig. Marokko beschouwt Ceuta en Melilla als gebieden die tot Marokko zouden moeten behoren. Een koninklijk bezoek kan daarom in Rabat worden gezien als een nadrukkelijke bevestiging van de Spaanse soevereiniteit. Juist nu, tijdens de huidige crisis, probeert de Spaanse regering de samenwerking met Marokko tegelijkertijd in stand te houden.
Extra hulp voor Ceuta
De Spaanse autoriteiten hebben inmiddels extra maatregelen aangekondigd. Het speciale crisiscentrum voor slachtoffers van seksueel geweld biedt 24 uur per dag hulp. De minister van Gelijkheid wil bovendien dat slachtoffers langer dan de gebruikelijke 72 uur in het centrum kunnen blijven wanneer er nog geen veilige opvang beschikbaar is.
Ook justitie wordt versterkt. Er zijn extra openbare aanklagers ingezet en het Spaanse orgaan voor de rechtspraak heeft een extra rechter aangewezen om de rechtbanken in Ceuta te ondersteunen bij de toegenomen werkdruk.
De situatie in Ceuta laat daarmee opnieuw zien hoe groot de gevolgen van de migratiecrisis zijn. Naast de opvang en registratie van duizenden mensen staat de stad voor de lastige taak om vooral vrouwen en kinderen die in een kwetsbare positie verkeren voldoende bescherming te bieden.
De Spaanse autoriteiten benadrukken tegelijkertijd dat de seksuele geweldszaken niet mogen worden aangegrepen om alle migranten over één kam te scheren. Het gaat om individuele strafbare feiten die onderzocht en, waar bewezen, vervolgd moeten worden. Dat onderscheid is belangrijk in een discussie die in Spanje inmiddels behoorlijk gepolariseerd is.
De Spaanse regering heeft vandaag een pakket van 309 miljoen euro voor Ceuta aangekondigd. Daarvan gaat ruim 90 miljoen naar veiligheid en 118 miljoen naar opvang en begeleiding van migranten.
Morgen demonstraties in heel Spanje
De spanningen rond Ceuta komen woensdag 2 september opnieuw tot een hoogtepunt. In tientallen Spaanse steden zijn manifestaties en concentraties gepland uit solidariteit met Ceuta. De landelijke oproep wordt gehouden op de Dag van Ceuta en vindt op veel plaatsen om 20.00 uur plaats. Inmiddels zouden meer dan 260 gemeenten zich bij de oproep hebben aangesloten.
Onder slogans als ‘Ceuta no está sola’ en ‘Toda España por Ceuta’ willen de organisatoren steun betuigen aan de inwoners van de Spaanse exclave en aandacht vragen voor de gevolgen van de migratiecrisis. In onder meer Málaga, Sevilla, Madrid, Barcelona, Valencia en Zaragoza zijn bijeenkomsten aangekondigd.
De demonstraties hebben inmiddels ook een politieke lading gekregen. De oorspronkelijke oproep wordt door verschillende partijen gesteund, terwijl andere politieke partijen zich juist distantiëren van bijeenkomsten die volgens hen te veel een politiek karakter hebben. In sommige gemeenten zijn daarom alternatieve bijeenkomsten georganiseerd, met nadruk op solidariteit en mensenrechten.
Ook in Ceuta zelf worden opnieuw protesten verwacht. De stad heeft de afgelopen weken al meerdere demonstraties gezien, waarbij inwoners hun zorgen uitten over de veiligheid, de opvang van migranten en de grote druk op de voorzieningen.
De demonstraties van woensdag laten daarmee zien dat de crisis in Ceuta inmiddels veel verder reikt dan de kleine Spaanse exclave zelf. De discussie over migratie, veiligheid en opvang is opnieuw een van de meest gevoelige onderwerpen in Spanje.
Foto: Robin Canfield
