Spanje gaat de komende jaren flink inzetten op kunstmatige intelligentie. De Spaanse regering presenteerde maandag het nieuwe Plan IA360, een pakket maatregelen waarmee het land AI sneller wil ontwikkelen en gebruiken, maar tegelijkertijd strengere regels wil stellen aan de technologie.
Premier Pedro Sánchez waarschuwde daarbij dat kunstmatige intelligentie zonder voldoende toezicht grote gevolgen kan hebben voor onder meer banen, privacy, veiligheid en het milieu. Volgens hem kan AI nieuwe banen creëren, maar ook bestaande banen onder druk zetten.
Spanje wil meer AI in bedrijven
Een belangrijk onderdeel van het plan is het stimuleren van AI bij bedrijven. De regering wil onder meer een AI-bonus voor kleine bedrijven en autónomos introduceren. Het doel is dat in 2030 meer dan de helft van de Spaanse bedrijven kunstmatige intelligentie gebruikt in de bedrijfsvoering.
Dat kan in de praktijk van alles betekenen: van administratieve taken en klantenservice tot marketing, analyse en het automatiseren van bedrijfsprocessen.
Voor zelfstandigen en kleine ondernemers kan AI daardoor de komende jaren een steeds groter onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering worden.
Ook scholen krijgen met AI te maken
De Spaanse regering wil daarnaast het onderwijs aanpassen aan de komst van AI. Het curriculum van het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidingen moet worden aangepast, zodat jongeren leren omgaan met kunstmatige intelligentie.
Daarbij gaat het volgens Sánchez niet alleen om leren werken met AI, maar ook om verantwoord gebruik. Een van de zorgen is dat leerlingen AI gebruiken als snelle vervanging voor het zelf leren en nadenken.
Nieuwe AI-modellen van Spaanse bodem
Spanje wil bovendien minder afhankelijk zijn van buitenlandse technologie. Een van de plannen is de ontwikkeling van nieuwe AI-modellen in samenwerking met het Barcelona Supercomputing Center.
Die modellen moeten onder meer worden ingezet voor toepassingen rond klimaat, gezondheidszorg en energie. Ook wordt gewerkt aan een Spaanse AI-gigafabriek om de benodigde rekenkracht verder uit te bouwen.
AI heeft ook een keerzijde: water en stroom
Een opvallend onderdeel van Sánchez’ verhaal gaat over iets waar Spanje sowieso al veel mee bezig is: water. AI draait op enorme hoeveelheden computers en die staan in datacenters. Die gebruiken veel elektriciteit en kunnen voor de koeling ook water nodig hebben. De Spaanse regering wil daarom dat nieuwe datacenters aan hoge energie- en milieunormen voldoen en rekening houden met de schaarse natuurlijke hulpbronnen van het land.
Dat onderwerp is extra relevant in Spanje, waar waterbeschikbaarheid in verschillende regio’s regelmatig onder druk staat.
Ook op Europees niveau groeit de aandacht hiervoor. De Europese Commissie heeft onlangs voorgesteld om grotere datacenters verplicht informatie te laten rapporteren over hun energie- en waterefficiëntie. Datacenters zijn momenteel goed voor ongeveer 2,5 procent van het elektriciteitsverbruik in de EU; dat aandeel zal naar verwachting verder groeien door de uitbreiding van AI.
Meer regels rond veiligheid
De regering wil daarnaast de cybersecurity versterken en meer toezicht houden op de krachtigste AI-modellen. Ook bescherming van kinderen en andere kwetsbare groepen wordt expliciet genoemd.
Sánchez pleit bovendien voor een zogenoemd ‘sociaal contract voor AI’, waarbij overheid, bedrijven en werknemers afspraken maken over de gevolgen van de technologie voor werk en samenleving. De regering wil daar volgende maand met werkgevers en werknemers over in gesprek gaan.
Wat merk je hier als inwoner van Spanje van?
Voor de meeste mensen verandert er morgen natuurlijk niets. Maar op langere termijn kan AI steeds zichtbaarder worden in het dagelijks leven.
Voor werknemers kan het betekenen dat bepaalde werkzaamheden worden geautomatiseerd, terwijl andere functies juist nieuwe AI-vaardigheden gaan vragen. Voor autónomos en kleine bedrijven komen er volgens het plan meer mogelijkheden om AI in te zetten. En voor jongeren wordt kennis van AI waarschijnlijk een steeds normaler onderdeel van het onderwijs.
Tegelijkertijd krijgt Spanje er een nieuwe uitdaging bij: hoe bouw je een grote AI-industrie op zonder dat die extra druk legt op energie, water en het elektriciteitsnet?
Spanje heeft in ieder geval besloten dat het die discussie niet aan de technologiebedrijven alleen wil overlaten.
